T.C.

Millî Eğitim Bakanlığı

Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü

HALK EĞİTİM MERKEZLERİ

EL NAKIŞLARI

KURS PROGRAMI

ANKARA

2003

GİRİŞ

El sanatlarının önemli bir dalı olan nakış, el ve makine nakışı olmak üzere iki ayrı meslek dalında ele alınmaktadır. Günümüzde kendi nakış gereksinimlerini karşılayanlar olduğu gibi el nakışı yapmak suretiyle  geçimini sağlayan pek çok birey de vardır.

El nakışları, renk ve desenler aracılığı ile duygu ve düşünceleri aktarırken, yaratıcılık gücünü geliştirerek gelenek ve göreneklerimizi de yansıtmaktadır.

El nakışlarının geliştirilmesi, kişilerin kendi ve çevresinin ilgi ve istekleri doğrultusunda yöresel kaynakları araştırarak ve  yaratıcı gücünü kullanarak eski Türk el işlerinin desen ve renklerini bozmadan günümüz isteklerine uygun üretim yapabilmesi açısından önemlidir.

Kaliteli hizmet sunabilmek, nitelikli insan gücü yetiştirmek; alanla ilgili uygun araç ve gereçlerin seçimi, kullanım özellikleri, hakkında bilgi, beceri sahibi olmayı gerektirmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı  Halk Eğitimi Merkezlerinde, alanda gereksinim duyulan bilgi ve beceriye sahip bireyler yetiştirilmesi amacıyla “ El Nakışları ” kurs programı hazırlanmıştır. Bu kurs programı, teorik ve uygulamalı 700 ders saati olarak hazırlanmıştır. Kursiyerler; Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 101. maddesi kapsamına giren kursa kabul özelliklerini"

a)     T.C.  vatandaşı olmak koşulu aranır (Yabancı uyruklu olanlar için valilik izni gerekir).

b)     Yaygın eğitim etkinliklerinden yararlanmak için yaş sınırı yoktur. Ancak ilköğrenim çağında bulunanlar devam ettikleri öğrenim kurumlarının öğrenime kapalı olduğu sürelerde etkinliklere katılabilirler. Belirli yaş ve eğitim düzeyi programın özelliğine göre gerektiğinde aranır."

taşır nitelikte olmalıdır.

Programın uygulanmasında kursiyerlerin eğitim düzeyleri, ilgi ve gereksinimleri, çevre koşulları gibi etmenler dikkate alınarak, gerektiğinde vatandaşlık bilgisi, girişimcilik, desen, renk bilgisi, çevre sağlığı, ilk yardım vb. gibi destek konulara da yer verilecektir. Kurslar, Halk Eğitim Merkezlerinde yürütülecek, olanaklar ölçüsünde konuyla ilgili çevredeki kurum, kuruluş ve işletmelerde uygulamalar yaptırılacaktır.

PROGRAMIN UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1.      Öğretmen, Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin kursiyerlere tanıdığı hak ve sorumlulukları öğretir.

2.      Öğretim ortamı, çevre olanakları ve kursiyerlerin düzeyleri dikkate alınarak gerektiğinde konuların işleniş sırası ve konulara ayrılan süre değiştirilebilir.

3.      Dersin işleniş sürecinde konuların özelliğine uygun öğretim yöntem ve teknikleri kullanılır.

4.      Teorik ve uygulamalı konular birbirine paralel olarak yürütülür.

5.      Kursta verilen bilgilerin kalıcı olabilmesi için, olanaklar ölçüsünde güncel gelişimlerin takip edilip bunların sınıfta konuşularak tartışılması  sağlanır.

6.      Konuların işlenişinde, ilgi çekmek ve kalıcılığı sağlamak amacıyla görsel, işitsel eğitim araçlarından yararlanılır.

7.      Becerilerin öğretiminde öğretmen, birim zamanda birim işi, önce kendisi yaparak gösterir. Daha sonra kursiyerlerin de aynı işi yapmalarını sağlar.

8.      Kursiyerler, öğrenilen bilgilerin kurs içinde ve dışında kullanılması için yönlendirilir.

9.      Programın içeriğini genel amaçlar, özel amaçlar ve konular oluşturmaktadır. Konuların işlenmesinde kursiyerlerin eğitim düzeyleri ve gereksinimleri göz önünde tutularak, meslekî gelişimlerinin yanı sıra meslek ahlâkı ve meslek  kültürü de kazandırılır.

10. Programın sonunda öğretmene yol göstermek amacıyla işlenen konunun amacına yönelik örnek işleniş ve ölçme soruları verilmiştir. Öğretmen, bunu değiştirerek geliştirebilir.

GENEL AMAÇLAR

Bu program kursiyerlerin;

1.      4702 sayılı Meslekî Eğitim Kurulu Kanunun,  Halk Eğitim Merkezleri yönetmeliği’nin kendine tanıdığı hakları ve sorumlulukları kavramalarını.

2.      Mesleğiyle ilgili teknolojik gelişmeleri takip etmelerini,

3.      Mesleğiyle ilgili el takımlarını kullanmalarını,

4.      El Nakışlarının yapımını öğrenmelerini ve uygulamalarını,

5.      Ülke ekonomisine katkıda bulunmalarını,

6.      Meslek alanlarına yönelik girişimcilik ruhu kazanmalarını,

7.      Zamanı, enerjiyi ve malzemeyi ekonomik kullanma alışkanlığı kazanmalarını,

8.      Çalışmalarında iş ahlâkı ve iş güvenliği kurallarına uymayı alışkanlık hâline getirmelerini amaçlamaktadır.

KONU DAĞILIM TABLOSU

ÖZEL AMAÇLAR

Bu programı başarıyla tamamlayan her kursiyer;

1. El nakışlarında kullanılan araç - gereçleri sıralar.
2. Basit nakış iğnelerini sıralar.
3. Yapacağı işe uygun araç - gereçleri seçer.
4. Araç-gereçleri uygun yerde kullanır.
5. Nakış desenlerini araştırır, modernize etme becerisini kazanır.
6. Kullanacağı yere göre kumaş ve iplik hesabı yapar.
7. Deseni kumaşa geçirme tekniklerini kavrar ve uygular.
8. Kumaş germe tekniklerini kavrar ve uygular .
9. Nakışta kullanılan kenar temizleme tekniklerini uygular.
10. Basit nakış iğnelerini sıralar.
11. Basit nakış iğnelerine uygun kumaş ve iplik seçer.
12. Basit nakış iğnelerine uygun desen seçer.
13. Basit nakış iğnelerine uygun renk seçer.
14. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak basit nakış iğnelerinin desenini oluşturur.
15. Basit nakış iğne çeşitlerini sıralar.
16. Pul ve boncuk dikişlerine uygun kumaş ve iplik seçer.
17. Pul ve boncuk dikişlerine uygun desen seçer.
18. Pul ve boncuk dikişlerine uygun renk seçer.
19. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak pul ve boncuk dikişlerinin desenini oluşturur.
20. Pul ve boncuk dikiliş çeşitlerini sıralar.
21. Oyalara uygun kumaş ve iplik seçer.
22. Oyalara uygun desen seçer.
23. Oyalara uygun renk seçer.
24. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak oya desenleri oluşturur.
25. Oya çeşitlerini sıralar.
26. Bartın işine uygun kumaş ve telini seçer.
27. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Bartın işinin desenini oluşturur.
28. Bartın işinin çeşitlerini sıralar.
29. Araç-gereçleri işlemeye hazırlar.
30. İşlemeye uygun kenar temizleme tekniğini seçer.
31. Kumaşa uygun kenar temizleme tekniğini seçer.
32. Kumaş özelliğine göre ütü yapar.
33. İşleme özelliğine göre ütü yapar.
34. Çalışmalarında iş güvenliği kurallarına uyar.
35. Temiz, düzenli ve plânlı çalışma alışkanlığı kazanır.
36. Hesap işine uygun kumaş ve iplik seçer.
37. Hesap işine uygun desen seçer.
38. Hesap işine uygun renk seçer.
39. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak hesap işi deseni oluşturur.
40. Hesap işi iğnelerini sıralar.
41. Antep işine uygun kumaş ve iplik seçer.
42. Antep işine uygun desen seçer.
43. Antep işine uygun renk seçer.
44. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Antep işinin desenini oluşturur.
45. Antep işinin iğne çeşitlerini sıralar.
46. Türk işine uygun kumaş ve iplik seçer
47. Türk işine uygun desen seçer.
48. Türk işine uygun renk seçer.
49. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Türk işinin desenini oluşturur.
50. Türk işi iğne çeşitlerini sıralar.
51. Araç-gereçleri işlemeye hazırlar.
52. Çin iğnesine uygun  kumaş ve iplik seçer.
53. Çin iğnesine uygun desen seçer.
54. Çin iğnesine uygun renk seçer.
55. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Çin iğnesi desenini oluşturur.
56. Çin iğnesi çeşitlerini sıralar.
57. Aplike tekniğine uygun kumaş ve iplik seçer.
58. Aplike tekniğine uygun  desen seçer.
59. Aplike tekniğine uygun renk seçer.
60. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak aplike tekniğinin desenini oluşturur.
61. Aplike tekniğinin çeşitlerini sıralar.
62. Maraş işine uygun kumaş ve iplik seçer.
63. Maraş işine uygun desen seçer.
64. Maraş işine uygun renk seçer.
65. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Maraş işi desenini oluşturur.
66. Maraş işinde kullanılan teknikleri sıralar.
67. Beyaz iş tekniğine uygun kumaş ve iplik seçer.
68. Beyaz iş tekniğine uygun desen seçer.
69. Beyaz iş tekniğine uygun renk seçer.
70. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak Beyaz iş  desenini oluşturur.
71. Beyaz iş iğne çeşitlerini sıralar.

KONULARIN AÇILIMI

A.  EL NAKIŞLARINDA TEMEL BİLGİ VE BECERİLER

1. El Nakışları Hakkında Genel Bilgiler
2. El Nakışlarında Kullanılan Araç - Gereçler

a.   İşlemeden Önce Kullanılan Araç - Gereçler

b.   İşleme Sırasında Kullanılan Araç - Gereçler

c.    İşlemeden Sonra Kullanılan Araç - Gereçler

3.   Deseni Kumaşa Geçirme

a.   Çizerek Desen Geçirme

b.   Deseni Kumaşın Altına Koyarak Desen Geçirme

c.    Sayarak Desen Geçirme

d.   Delerek Desen Geçirme

e.   Ütüleme Yolu ile Desen Geçirme

f.      Teyelleyerek Desen Geçirme

g.   Oyarak Desen Geçirme

h.    Kopya Kâğıdı ile Desen Geçirme

4.   Nakışta Kullanılan Kenar Temizleme Teknikleri

a.      Köşe Çevirerek Kenar Temizleme

b.      Saçak Yaparak Kenar Temizleme

c.      Püskül Yaparak Kenar Temizleme

d.      Makrome Yaparak Kenar Temizleme

e.      Rişliyö Yaparak Kenar Temizleme

f.        Aplike Yaparak Kenar Temizleme

g.      İğne Oyası Yaparak Kenar Temizleme

h.      Tığ Danteli Yaparak Kenar Temizleme

i.        Firkete Oyası ve Mekik Oyası Dikerek Kenar Temizleme

j.         Basit Nakış İğneleri Yaparak Kenar Temizleme

k.      Hazır Bant ve Harçlarla Kenar Temizleme

l.         Maraş İşi ile Kenar Temizleme

m.    Makina Nakışı Yaparak Kenar Temizleme

B. BASİT NAKIŞ İĞNELERİ

1.   Basit Nakış İğnelerinin  Özellikleri

a.   Basit Nakış İğneleri

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Desen Özelliği

e.   Renk Özelliği

2.   Basit Nakış İğnelerinin Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.   Yapılmış İşler

b.   Fotoğraflar

c.    Çeşitli Desenler

3. Araç -Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   Kumaşı Hazırlama

c.    İplikleri İşlemeye Hazırlama

d.   Kumaşı Germe

4. Basit Nakış İğne Çeşitleri ve Özellikleri

a.   Düz İğneler

b.   İlmikli İğneler

c.    Zincir İğneleri

d.   Düğümlü İğneler

e.   Karışık İğneler

5.   Kenar Temizleme Çeşitleri

a.   İşlemeye ve Kullanacak Yere Uygun Kenar Temizleme

b.   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

6.   Ütü Yapma Teknikleri

a.   Ütü ve Önemi

b.   Kumaş Özelliğine Göre Ütü Yapma

c.    İşleme Özelliğine Göre Ütü Yapma

C. PUL VE BONCUK DİKİŞLERİ

      1.  Pul ve Boncuk Dikişinin  Özellikleri

a.   Pul ve Boncuk Dikişleri

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Pul ve Boncuk Özelliği

e.   Desen Özelliği

f.      Renk Özelliği

1. Pul ve Boncuk Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.   Yapılmış İşlerden Örnekler

b.   Fotoğraflar

c.    Çeşitli Desenler

2. Pul ve Boncukların Dikiliş Çeşitleri

a.   Pul Dikiliş Çeşitleri

1.Tek Olarak Yan Yana

2. Boncuk Aracılığı İle

3. Tek Olarak Üst Üste

4. Makina Dikişi İle

                    5. Zincir İğnesi İle

                    6. İğne  Ardı İle

b.   Boncuk Dikiliş Çeşitleri    (Dikme Yöntemleri)

                                       1.      Makina Dikişi İle

                                       2.      Blonye İğnesi İle

3. Araç- Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   Kumaşı Hazırlama

c.    İplikleri İşlemeye Hazırlama

d.   Pul ve Boncukları Hazırlama

4. Kenar Temizleme Çeşitleri

a.                  İşlemeye Uygun  Kenar Temizleme.

b.                  Kullanılacak Yere Uygun Kenar Temizleme.

c.                   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

Ç. OYALAR

1.        Oyalar Hakkında Bilgiler ve Özellikleri

a.   Oyalar

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Model Özelliği

e.   Renk Özelliği

f.      Araç Özelliği (Tığ, Mekik, İğne, Firkete vb.)

2.        Oya Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.   Yapılmış İşlerden Örnekler

b.   Fotoğraflar

c.    Çeşitli Desenler

3.        Oya Çeşitleri

a.   Mekik Oyası

1.Tek Mekikle Yapılanlar

 2.Birden Fazla Mekikle Yapılanlar

b.Firkete Oyası

1.Sadece İplik Kullanılarak Yapılanlar

2.İplik ve Boncuk Kullanılarak Yapılanlar

c.    İğne Oyası

1. Şerit Üzerine Yapılanlar

2.Zincir Üzerine Yapılanlar

3.Kumaş Kenarına Yapılanlar

ç. Tığ Oyası

1.Zincir Üzerine

 2.Kumaş Üzerine

 3.Başlı Başına Bir Örtü Olarak

4.      Araç - Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   İplikleri Hazırlama

c.   Kumaşı Hazırlama

5.      Oyaların Özelliğine Göre Ütü ve Kola Yapımı

a.   İplik Özelliğine Göre Ütü ve Kola Yapımı

b.   İşleme Özelliğine Göre Ütü ve Kola Yapımı

D. BARTIN İŞİ

5. Bartın İşinin  Özellikler

a.      Bartın İşi Hakkında Genel Bilgiler

b.      Kumaş Özelliği

c.      Desen Özelliği

d.      Kırma Tel Özelliği

2.   Bartın İşi Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.      Daha Önceden Yapılmış İşler

b.      Fotoğraflar

c.      Çeşitli Desenler

3.   Bartın İşinin Çeşitleri ve Özellikleri

a.        Çarpı Puan

b.        Artı Puan

       4.Araç - Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.        Deseni Hazırlama

b.        Kumaşı Hazırlama

c.         İplikleri Hazırlama

d.        Kumaşı Germe

      5.Kenar Temizleme Çeşitleri

a.   İşlemeye ve Kullanacak Yere Uygun Kenar Temizleme

b.   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

       6.Ütü Yapma Teknikleri

a.   Ütü ve Önemi

b.   Kumaş Özelliğine Göre Ütü Yapma

c.    İşleme  Özelliğine Göre Ütü Yapma

E.  HESAP İŞİ

1.   Hesap İşinin Özellikleri

a.   Hesap İşi

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Desen Özelliği

e.   Renk Özelliği

2.   Hesap İşi Yapımında  Yararlanılan Kaynaklar

a.   Yapılmış İşlerden Örnekler

b.   Fotoğraflar

c.    Çeşitli Desenler

       3.Hesap İşi İğneleri

a.   Antika

b.   Susma

1.Sarma

2.Civan Kaşı

c.    Düz Hesap İğnesi

d.   Verev Hesap İğnesi

e.   Ciğerdeldi

4.   Araç - Gereci İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   Kumaşı Hazırlama

c.    İplikleri İşlemeye Hazırlama

d.   Kumaşı Germe

5.Kenar Temizleme Çeşitleri

a.   İşlemeye ve Kullanacak Yere Uygun Kenar Temizleme

b.   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

      6.Ütü Yapma Teknikleri

b.   Ütü ve Önemi

c.    Kumaş Özelliğine Göre Ütü Yapma

d.   İşleme Özelliğine Göre Ütü Yapma      

F.  ANTEP İŞİ

1. Antep İşinin Özellikleri

a.   Antep İşi

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Desen Özelliği

e.   Renk Özelliği

2. Antep İşi Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.   Yapılmış İşlerden Örnekler

b.   Fotoğraflar

c.    Çeşitli Desenler

3.   Antep İşi İğneleri

a.   Motif Formu

b.   Filitre

c.    Ciğerdeldi

d.   Mercimek

e.   Cemelyan

f.      Kartopu

g.   Çitime

h.    Örümcek

i.      Badem

j.      Hesap İşi İğneleri

4.Araç - Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   Kumaşı Hazırlama

c.    İplikleri İşlemeye Hazırlama

d.   Kumaşı Germe

5.Kenar Temizleme Çeşitleri

a.   İşlemeye ve Kullanacak Yere Uygun Kenar Temizleme

b.   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

6.   Ütü Yapma Teknikleri

a.   Ütü ve Önemi

b.   Kumaş Özelliğine Göre Ütü Yapma

c.    İşleme Özelliğine Göre Ütü Yapma

G.  TÜRK İŞİ

1. Türk İşinin  Özellikleri

a.   Türk İşi

b.   Kumaş Özelliği

c.    İplik Özelliği

d.   Desen Özelliği

e.   Renk Özelliği

2.        Türk İşi Yapımında Yararlanılan Kaynaklar

a.   Orijinal  Örnekler

b.   Eski Türk İşleri

c.    Fotoğraflar

d.   Çeşitli Desenler

e.   Müzelerden örnekler

3.    Türk İşi İğne Çeşitleri ve Özellikleri

a.   Gözeme (İşleme Tekniğine ve Desen Özelliğine Göre)

b.   Pesent

1. Düz Pesent

2. Verev Pesent

3. Gölgeli Pesent

4. Dönerek Pesent

c.    Mürver

d.   Muşabak

e.   Balıksırtı

f.      Hasır İğne

4.Araç - Gereçleri İşlemeye Hazırlama

a.   Deseni Hazırlama

b.   Kumaşı Hazırlama

c.    İplikleri İşlemeye Hazırlama

d.   Kumaşı Germe

5.Kenar Temizleme Çeşitleri

a.   İşlemeye ve Kullanılacak Yere Uygun Kenar Temizleme

b.   Kumaşa Uygun Kenar Temizleme

6.Ütü Yapma Teknikleri

a.   Ütü ve Önemi

b.   Kumaş Özelliğine Göre Ütü Yapma

c.    İşleme Özelliğine Göre Ütü Yapma

7.Yardımcı İğneler

a.   Tel Kırma

b.   Hesap İşi İğneleri

c.    Kesme ve Çekme Ajur

H.  ÇİN İĞNESİ</